Sieć wzrokowa

Opis

Sieć wzrokowa (ang. visual network) to obszary płata potylicznego, pierwszorzędowa kora wzrokowa (ang. primary visual cortex, V1) i otaczająca ją dalsza kora wzrokowa, których aktywność rośnie i spada razem także wtedy, kiedy leżysz w skanerze bez żadnego zadania (Uddin, Yeo i Spreng 2019; Yeo i in. 2011). Do V1 bioinformacja z siatkówki płynie przez ciało kolankowate boczne wzgórza (ang. lateral geniculate nucleus) (Chapelle 2025), a według Uddin, Yeo i Sprenga samo ciało kolankowate prawdopodobnie należy do tej sieci.

Yeo i współpracownicy podzielili korę 1000 dorosłych na siedem sieci wielkoskalowych według łączności funkcjonalnej (ang. functional connectivity), czyli zgodności, z jaką aktywność obszarów rośnie i spada w czasie, mierzonej funkcjonalnym rezonansem magnetycznym (ang. functional magnetic resonance imaging, fMRI) (Yeo i in. 2011). W podziale Yeo i współpracowników sieć wzrokowa razem z czuciowo-ruchową obejmuje korę zmysłową i ruchową, połączoną głównie lokalnie, w sumie 35% powierzchni kory. Na głównym gradiencie kory (ang. principal gradient), osi porządkującej obszary kory według ich wzorców łączności funkcjonalnej, obie zajmują koniec najdalszy od sieci domyślnej (Margulies i in. 2016). W modelu sieci przyjętym na tej stronie rola sieci wzrokowej to „Widzę.”

Uszkodzenie V1 daje ślepotę połowiczą (ang. hemianopia), ale wiele osób zachowuje w niewidzącym polu widzenie resztkowe, nazywane ślepowidzeniem (ang. blindsight). Ajina i współpracownicy zbadali 17 dorosłych z uszkodzeniem V1 i u każdej z 12 osób ze ślepowidzeniem droga z ciała kolankowatego bocznego do obszaru hMT+ (ang. human middle temporal complex), omijająca V1, była zachowana (Ajina i in. 2015). Obszar hMT+ jest czuły na ruch (Hasson i in. 2008).

Od V1 bioinformacja płynie dalej szlakami kory wzrokowej: według dotychczasowych modeli szlak brzuszny (ang. ventral pathway) niesie tożsamość przedmiotu, a grzbietowy (ang. dorsal pathway) jego położenie i działania z nim związane. Pitcher i Ungerleider proponują trzeci, szlak boczny, biegnący przez obszary czułe na ruch do bruzdy skroniowej górnej (ang. superior temporal sulcus) (Pitcher i Ungerleider 2021). Pacjentka D.F., z uszkodzonymi po niedotlenieniu obszarami rozpoznawania przedmiotów w szlaku brzusznym, nie umie powiedzieć ani pokazać obrotem dłoni, jak ustawiona jest szczelina, ale kartę wkłada w nią tak sprawnie jak osoby zdrowe (Goodale i Milner 1992; Milner i Goodale 2008). Osoba z prozopagnozją (ang. prosopagnosia) widzi twarz jako twarz, ale nie rozpoznaje, czyja to twarz (Corrow i in. 2016). W 44 opisanych przypadkach postaci nabytej wszystkie uszkodzenia leżały w obszarach połączonych z prawym obszarem twarzy w zakręcie wrzecionowatym (ang. fusiform face area, FFA), ale tylko 29 z nich obejmowało sam ten obszar (Cohen i in. 2019).

Kiedy rano otwierasz oczy, bioinformacja z Twojej siatkówki płynie przez ciało kolankowate boczne do V1 i dalej szlakami kory wzrokowej, a to, że widzisz pokój, to aktywność Twojej sieci wzrokowej. Z tej bioinformacji kształtują się Twoje Modele Mentalne kształtów, ruchu i twarzy. W kodowaniu predykcyjnym (ang. predictive coding) predykcje (ang. predictions) tych modeli, czyli to, czego się spodziewają, płyną w stronę siatkówki, a od niej płynie zaskoczenie (ang. prediction error), czyli to, czego predykcja nie objęła. Kiedy w tłumie rozpoznajesz twarz przyjaciółki, polegasz na tych modelach.

Sieć mózgowa

VISsieć wzrokowa

Widzisz: to aktywność sieci wzrokowej, V1 i otaczającej ją kory płata potylicznego (Uddin, Yeo i Spreng 2019).

Materiały

Linkują tutaj

Na zajęciach