Prozopagnozja

Opis

Prozopagnozja (ang. prosopagnosia) to wybiórcza agnozja wzrokowa (ang. visual agnosia), czyli zaburzenie rozpoznawania tego, co widzisz, dotyczące tożsamości twarzy: osoba z prozopagnozją widzi twarz jako twarz i odróżnia ją od samochodu czy drzewa, ale nie umie powiedzieć, czy widziała ją wcześniej i do kogo należy (Corrow, Dalrymple i Barton 2016).

Postać nabyta (ang. acquired prosopagnosia) pojawia się po uszkodzeniu mózgu. Z 44 opisanych uszkodzeń, po których pojawiła się prozopagnozja, 29 obejmowało prawy obszar twarzy w zakręcie wrzecionowatym (ang. fusiform face area), a wszystkie 44 leżały w jednej sieci połączonej z tym obszarem (Cohen i in. 2019). U czterech osób z postacią wrodzoną (ang. congenital prosopagnosia), przy prawidłowym wzroku i inteligencji i bez śladów uszkodzenia mózgu, obszar twarzy i inne brzuszne obszary potyliczno-skroniowe reagowały na twarze, budynki i przedmioty tak jak u innych osób, co według autorów wskazuje, że sama aktywność tych obszarów do rozpoznania twarzy nie wystarcza (Avidan i in. 2005).

Według Pitchera i Ungerleider obszar twarzy w zakręcie wrzecionowatym należy do szlaku brzusznego (ang. ventral pathway), który biegnie po brzusznej powierzchni mózgu i niesie tożsamość widzianych przedmiotów, także twarzy (Pitcher i Ungerleider 2021). Pitcher i Ungerleider proponują, że mimikę, kierunek spojrzenia i ruch twarzy niesie do bruzdy skroniowej górnej trzeci szlak wzrokowy. Część rozpoznania twarzy działa bez raportu: pacjent z prozopagnozją, patrząc uważnie na własne zdjęcie, mówi, że twarzy nie rozpoznaje i nie czuje, że ją zna, ale jego skóra odpowiada dużą reakcją skórno-galwaniczną (ang. skin conductance response), zmianą przewodnictwa skóry (Denburg, Jones i Tranel 2009). Jak podają Denburg, Jones i Tranel, taką reakcję skóry bez rozpoznania widać też w zespole Bálinta.

Kiedy w tłumie na dworcu wyławiasz twarz bliskiej osoby, Twoim szlakiem brzusznym płynie bioinformacja o rysach, a z niej kształtują się Twoje Modele Mentalne tej osoby, na których polegasz, zanim przypomnisz sobie jej imię. W prozopagnozji twarz pojawia się jako twarz, ale Model Mentalny tej osoby nie dociera do raportu: pacjent mówi, że jej nie zna, choć jego skóra może na nią zareagować, jak u pacjentów oglądających własną twarz.

Sieć mózgowa

VISsieć wzrokowa

Rozpoznajesz twarz przyjaciółki i polegasz na Modelach Mentalnych tej osoby: to między innymi aktywność brzusznych obszarów potyliczno-skroniowych, wśród nich prawego obszaru twarzy w zakręcie wrzecionowatym, ale u czterech osób z prozopagnozją wrodzoną te obszary odpowiadały na twarze prawidłowo (Avidan i in. 2005), a wszystkie 44 opisane uszkodzenia, po których pojawiła się prozopagnozja, leżały w obszarach połączonych z tym obszarem (Cohen i in. 2019). Rdzeń sieci wzrokowej tworzy kora płata potylicznego (Uddin, Yeo i Spreng 2019).

Materiały

Linkują tutaj

Na zajęciach