Zespół Bálinta

Opis

Zespół Bálinta (ang. Bálint's syndrome) to nabyte zaburzenie percepcji pola widzenia jako całości, najczęściej po obustronnym uszkodzeniu obszaru potyliczno-ciemieniowego, a składają się na nie symultanagnozja (ang. simultanagnosia), apraksja okoruchowa (ang. ocular apraxia) i ataksja wzrokowa (ang. optic ataxia) (Denburg i in. 2009). Według Denburg i współpracowników osoba z symultanagnozją widzi wyraźnie tylko mały wycinek pola widzenia, reszta jest „nieostra” i „we mgle”, a wyraźny wycinek przeskakuje bez ostrzeżenia w dowolną stronę. W apraksji okoruchowej spojrzenie utyka na jednym miejscu, a w ataksji wzrokowej ręka chybia celu widzianego w polu przeciwnym do uszkodzenia, źle układa dłoń do chwytu, a sięgnięcia nie da się skorygować w trakcie ruchu (Husain i Stein 1988; Andersen i in. 2014).

Rezső Bálint, młody węgierski lekarz, zapisał w 1907 roku obserwacje pacjenta z uszkodzeniem tylnych części obu płatów ciemieniowych: spojrzenie pacjenta utykało w jednym miejscu, przedmioty wokół pomijał, a ręką chybiał celu (Husain i Stein 1988). Świat takiej osoby rozpada się na serię pojedynczych przedmiotów, a składniki zespołu mogą występować osobno i nakładają się na zaniedbywanie stronne (ang. hemispatial neglect), pomijanie bodźców po stronie przeciwnej do uszkodzenia mózgu (Rizzo i Vecera 2002).

Pacjentka 2354, z zanikiem kory potyliczno-ciemieniowej obu półkul we wzrokowej odmianie choroby Alzheimera, zapytana o rysunek wieńca odpowiedziała „kokarda”, bo jej wyraźny wycinek nie obejmował w tej chwili górnej części rysunku (Denburg i in. 2009). Jak podają Denburg i współpracownicy, z 40 zdjęć nie rozpoznała 34, a o zdjęciu poparzonego dziecka powiedziała: „Jakiś czerwony kolor, nie widzę, co on robi”. Oceniła je jako neutralne, ale jej skóra odpowiadała na zdjęcia silnie negatywne dużą reakcją skórno-galwaniczną (ang. skin conductance response), zmianą przewodnictwa skóry mierzoną elektrodami na dłoniach. Takie rozpoznanie bez świadomości (ang. recognition without awareness) Denburg i współpracownicy znali wcześniej z prozopagnozji: pacjent mówi, że nie rozpoznaje własnej twarzy, ale jego skóra reaguje na nią silnie. W ślepowidzeniu pacjent zaprzecza, że widzi bodziec, ale w wymuszonym wyborze umie go zlokalizować (Cowey 2010). Raport mierzy to, co pacjentka umie powiedzieć, a reakcja skóry to, na co jej ciało już zareagowało, tak jak w ukrytej świadomości aktywność mózgu pokazuje to, czego nie pokaże ruch. Ataksja wzrokowa pojawia się też osobno, po jednostronnym uszkodzeniu górnego płacika ciemieniowego dowolnej półkuli (Chechlacz i Humphreys 2014), obszaru z rdzenia sieci grzbietowej uwagi (Uddin, Yeo i Spreng 2019).

Kiedy przeszukujesz wzrokiem zastawiony stół i sięgasz po kubek, Twoje Modele Mentalne sceny łączą naraz talerze, sztućce i kubek, a sieć grzbietowa uwagi prowadzi oko i rękę do jednego z nich. W zespole Bálinta bioinformacja płynie od siatkówki, ale Modele Mentalne sceny kształtują się z jednego wycinka naraz, a ręka chybia celu, który oko widzi.

Sieć mózgowa

DANsieć grzbietowa uwagi

Sięgasz po kubek, który widzisz, a Twoje Modele Mentalne ruchu ręki to wtedy aktywność sieci grzbietowej uwagi, z rdzeniem w płaciku ciemieniowym górnym i bruździe śródciemieniowej (Uddin, Yeo i Spreng 2019). Ataksja wzrokowa pojawia się po uszkodzeniu tylnej kory ciemieniowej (Andersen i in. 2014).

VISsieć wzrokowa

Ogarniasz wzrokiem całą scenę, a Twoje Modele Mentalne sceny to aktywność między innymi sieci wzrokowej, której rdzeń tworzy kora płata potylicznego (Uddin, Yeo i Spreng 2019). Zespół Bálinta pojawia się najczęściej po obustronnym uszkodzeniu obszaru potyliczno-ciemieniowego (Denburg i in. 2009).

Materiały

Linkują tutaj

Na zajęciach