Sieć grzbietowa uwagi

Opis

Sieć grzbietowa uwagi (ang. dorsal attention network) to górny płacik ciemieniowy (ang. superior parietal lobule), sięgający w bruzdę śródciemieniową (ang. intraparietal sulcus), razem z obszarem MT+ w korze skroniowej i przypuszczalnym czołowym polem ruchów oczu (ang. frontal eye fields, FEF) (Uddin, Yeo i Spreng 2019). Obszar MT+ jest czuły na ruch (Hasson i in. 2008). Yeo i współpracownicy wyodrębnili ją wśród siedmiu sieci wielkoskalowych kory według łączności funkcjonalnej (ang. functional connectivity), czyli zgodności, z jaką aktywność obszarów rośnie i spada w czasie (Yeo i in. 2011), a jak podają Uddin, Yeo i Spreng, w tym podziale nosi ona nazwę sieci grzbietowej uwagi. W modelu sieci przyjętym na tej stronie rola sieci grzbietowej uwagi to „Koordynuję oko i rękę.”

Według przeglądu Corbetty i Shulmana układ grzbietowy, obejmujący bruzdę śródciemieniową i górną korę czołową, przygotowuje i stosuje odgórny (ang. top-down) wybór bodźców i reakcji, kierowany celem. Sieć brzuszna uwagi przerywa jego bieżący wybór i kieruje uwagę na istotne zdarzenie; Corbetta i Shulman nazywają tę rolę bezpiecznikiem (ang. circuit breaker) (Corbetta i Shulman 2002).

W 1909 roku węgierski lekarz Rezső Bálint opisał pacjenta z obustronnym uszkodzeniem płatów ciemieniowych. Zespół Bálinta obejmuje między innymi symultanagnozję (ang. simultanagnosia), w której osoba ogarnia uwagą przestrzenną tylko jeden przedmiot naraz, oraz ataksję wzrokową (ang. optic ataxia), czyli chybione sięganie do widzianego celu (Chechlacz i Humphreys 2014). Jak piszą Chechlacz i Humphreys, ataksja wzrokowa pojawia się też osobno, po jednostronnym uszkodzeniu górnego płacika ciemieniowego dowolnej półkuli. Górny płacik ciemieniowy należy do rdzenia sieci grzbietowej uwagi (Uddin, Yeo i Spreng 2019).

Zaniedbywanie stronne (ang. unilateral spatial neglect) to zespół po uszkodzeniach głównie prawej półkuli, w którym osoba pomija bodźce po stronie przeciwnej do uszkodzenia i na nie nie reaguje (Corbetta i Shulman 2011). Corbetta i Shulman opisują, że po uszkodzeniach prawej kory ciemieniowej, skroniowej i czołowej, dających zaniedbywanie, zmienia się aktywność i łączność funkcjonalna sieci grzbietowej uwagi, kierującej uwagą przestrzenną. Według nich zaniedbywanie lepiej tłumaczy zaburzenie rozproszonych sieci uwagi niż uszkodzenie pojedynczych obszarów. W warstwach gry opisanych na tej stronie sieć grzbietowa uwagi należy, obok sieci czuciowo-ruchowej i wzrokowej, do warstwy mikro. Po uszkodzeniu tylnej kory ciemieniowej ręka chybia celu widzianego w polu przeciwnym do uszkodzenia: to ataksja wzrokowa, składnik zespołu Bálinta (Andersen i in. 2014).

Kiedy sięgasz po kubek na zastawionym biurku, oko i dłoń trafiają w to samo ucho kubka: to aktywność Twojej sieci grzbietowej uwagi, koordynującej oko i rękę. Z bioinformacji płynącej od oczu i od ciała kształtują się Twoje Modele Mentalne przestrzeni wokół ciała, a kiedy sięgasz, polegasz na nich.

Sieć mózgowa

DANsieć grzbietowa uwagi

Koordynujesz oko i rękę: to aktywność sieci grzbietowej uwagi, górnego płacika ciemieniowego z bruzdą śródciemieniową, obszaru MT+ i czołowego pola ruchów oczu (Uddin, Yeo i Spreng 2019).

Materiały

Linkują tutaj

Na zajęciach