Sieć istotności

Opis

Sieć istotności (ang. salience network) to przednia wyspa (ang. anterior insula) i przedni zakręt obręczy (ang. anterior cingulate cortex) obu półkul (Uddin, Yeo i Spreng 2019; Menon i Uddin 2010). Według Uddin, Yeo i Sprenga do sieci należą też, słabiej opisane, obszary podkorowe, między innymi jądro środkowe ciała migdałowatego, podwzgórze i istota szara okołowodociągowa, a nazwa pochodzi od jej szerokiej roli w wyodrębnianiu tego, co ważne, czyli istotne (ang. salient). Seeley i współpracownicy wyodrębnili ją z łączności funkcjonalnej (ang. functional connectivity), czyli zgodności, z jaką aktywność obszarów rośnie i spada w czasie, zmierzonej u zdrowych dorosłych bez zadania: sieć zakotwiczoną w przedniej części zakrętu obręczy i w korze czołowo-wyspowej, silnie połączoną z obszarami podkorowymi i limbicznymi, obok sieci kontroli wykonawczej, czyli sieci kontroli (Seeley i in. 2007).

Schemat ciała (ang. body schema) to na tej stronie Twoje Modele Mentalne własnego ciała i jego stanu. W modelu sieci przyjętym na tej stronie rola sieci istotności to „Coś zagraża schematowi ciała.” Według modelu Menona i Uddin przednia wyspa i przedni zakręt obręczy wyodrębniają spośród bodźców z wnętrza ciała i z otoczenia te najważniejsze dla zachowania. Po wykryciu istotnego zdarzenia sieć przełącza inne sieci wielkoskalowe, otwierając dostęp do uwagi i pamięci roboczej (ang. working memory), razem z tylną wyspą reguluje reakcję autonomiczną (ang. autonomic reactivity), czyli reakcję ciała na istotny bodziec, a przez zakręt obręczy szybko sięga do układu ruchowego (Menon i Uddin 2010). Uddin, Yeo i Spreng traktują sieć brzuszną uwagi jako część sieci istotności, działającą, jak się wydaje, głównie przy wyrazistym bodźcu z zewnątrz (Uddin, Yeo i Spreng 2019), ale model sieci przyjęty na tej stronie trzyma je osobno.

Interocepcja (ang. interoception) to bioinformacja o tym, jak się masz w środku: o biciu serca, oddechu, stanie narządów. Osoby badane funkcjonalnym rezonansem magnetycznym (ang. functional magnetic resonance imaging, fMRI) oceniały czas uderzeń własnego serca, a aktywność prawej przedniej wyspy, obszaru z rdzenia sieci istotności, wiązała się z trafnością tych ocen. Objętość istoty szarej w tym samym obszarze, czyli tkanki z ciałami neuronów, wiązała się z trafnością i z tym, jak wyraźnie badani czuli swoje trzewia (Critchley i in. 2004). W badaniu García-Cordero i współpracowników osoby z otępieniem czołowo-skroniowym w odmianie behawioralnej (ang. behavioural variant frontotemporal dementia, bvFTD), chorobą zanikową mózgu, gorzej śledziły bicie własnego serca, ale swoją trafność przeceniały. Słabsza trafność wiązała się z uszkodzeniem wyspy, także u osób po udarze czołowo-wyspowym i z chorobą Alzheimera (García-Cordero i in. 2016). W badaniu Behrensa i współpracowników aktywność przedniego zakrętu obręczy odzwierciedlała ocenę, jak zmienne są nagrody w zadaniu, a różnice tej aktywności między osobami badanymi wiązały się z tempem ich uczenia się (Behrens i in. 2007); na tej stronie ta aktywność należy do warstwy mezo w grze.

W gwarnej kawiarni ktoś przy sąsiednim stoliku wypowiada Twoje imię i od razu je słyszysz, choć innych rozmów nie śledzisz: to, że Twoje imię się wyróżnia, to aktywność Twojej sieci istotności. Bioinformacja z Twojego ciała i z otoczenia płynie bez przerwy, a co z niej jest istotne, wyznaczają Twoje Modele Mentalne siebie, z Twoim schematem ciała; polegasz na nich w każdej chwili.

Sieć mózgowa

SNsieć istotności

Coś ważnego dzieje się w Twoim ciele albo wokół Ciebie i to właśnie się wyróżnia: to aktywność sieci istotności, przedniej wyspy i przedniego zakrętu obręczy obu półkul (Uddin, Yeo i Spreng 2019; Menon i Uddin 2010).

Materiały

Linkują tutaj

Na zajęciach