Interocepcja

Opis

Interocepcja (ang. interoception) to bioinformacja o stanie wnętrza ciała: o biciu serca, oddechu, temperaturze, głodzie i stanie narządów. Na tych zajęciach bioinformacją nazywamy sposób, w jaki receptory biologiczne organizmu przetwarzają energię fizyczną, a interocepcja, „Jak się mam w środku”, to jej kategoria obok eksterocepcji, bioinformacji o otoczeniu, oraz propriocepcji, bioinformacji o położeniu i ruchu ciała. Według konsensusu badaczek i badaczy układ nerwowy odbiera, interpretuje i scala to, co płynie z wnętrza ciała, z chwili na chwilę, świadomie i nieświadomie (Khalsa i in. 2018). Receptory w aorcie i zatoce szyjnej odbierają na przykład wzrost ciśnienia krwi (Betts i in. 2022).

To, co płynie z narządów, niosą głównie włókna rdzeniowe, nerw błędny i nerw językowo-gardłowy. Przetwarzają je w pniu mózgu jądro pasma samotnego, jądro okołoramieniowe i istota szara okołowodociągowa, pod korą wzgórze, podwzgórze, hipokamp i ciało migdałowate, a w korze wyspa (ang. insula) i kora somatosensoryczna (Khalsa i in. 2018). Jak piszą Khalsa i współpracownicy, współczesne definicje obejmują też to, co płynie ze skóry i mięśni szkieletowych włóknami drogi rdzeniowo-wzgórzowej. Interocepcja obejmuje więc także to, co niosą cienkie włókna skóry, a wśród tego dotyk afektywny (ang. affective touch) (Crucianelli, Enmalm i Ehrsson 2022).

Kiedy osoby badane w rezonansie magnetycznym oceniały, kiedy bije ich serce, aktywność rosła w wyspie, zakręcie obręczy i korze sieci czuciowo-ruchowej. Osoby z silniejszą aktywnością prawej przedniej wyspy oceniały trafniej, a objętość istoty szarej w tym samym obszarze szła w parze z trafnością i z oceną własnej świadomości trzewi (Critchley i in. 2004). Osoby z wariantem behawioralnym otępienia czołowo-skroniowego, z chorobą Alzheimera i po udarze czołowo-wyspowym gorzej śledziły bicie własnego serca, a ten deficyt wiązał się z uszkodzeniem wyspy i zmianami połączeń; osoby z obiema postaciami otępienia przeceniały przy tym swoją trafność (García-Cordero i in. 2016). Sieć istotności opiera się na grzbietowej części przedniego zakrętu obręczy i na oczodołowej korze czołowo-wyspowej, w przedniej części wyspy (Seeley i in. 2007). U badanych zdrowych dorosłych trafność w wyczuwaniu bicia serca, temperatury, bólu i dotyku afektywnego różniła się między osobami w dużej mierze niezależnie, więc według autorów na poziomie percepcji interocepcja to zestaw względnie niezależnych procesów i zdolności (Crucianelli, Enmalm i Ehrsson 2022).

Predykcje silnie kształtują percepcję interoceptywną (Khalsa i in. 2018). Jak opisują Khalsa i współpracownicy, w modelu ucieleśnionego kodowania predykcji interoceptywnych (ang. Embodied Predictive Interoception Coding, EPIC) obszary trzewnoruchowe o słabo zróżnicowanych warstwach kory, między innymi zakręt obręczy i brzuszna przednia wyspa, wysyłają predykcje allostatyczne do podwzgórza, pnia mózgu i jąder rdzenia, które utrzymują stałe środowisko wewnętrzne ciała. Khalsa i współpracownicy dodają, że równocześnie te predykcje płyną do środkowej i tylnej wyspy, pierwszorzędowej kory interocepcji, a stamtąd wraca zaskoczenie (ang. prediction error), które aktualizuje predykcje, jak w kodowaniu predykcyjnym (Barrett i Simmons 2015). O tym, czy bodziec zmysłowy należy do interocepcji, czy do eksterocepcji, może według jednej z propozycji decydować pętla regulacji, którą ten bodziec zasila, pętla ciała albo pętla otoczenia, a położenie receptora traci wtedy znaczenie (Toussaint, Heinzle i Stephan 2024).

Usiądź spokojnie, połóż dłonie na kolanach i przez 30 sekund licz uderzenia własnego serca. Liczysz bioinformację płynącą z Twojej klatki piersiowej i tętnic do Twojej wyspy, a wynik kształtuje się także z Twoich predykcji, ile uderzeń zwykle czujesz. Z interocepcji kształtują się Twoje Modele Mentalne stanu ciała, a polegasz na nich, kiedy czujesz głód, zmęczenie albo niepokój.

Sieć mózgowa

SNsieć istotności

Oceniasz, kiedy bije Twoje serce: to między innymi aktywność wyspy, a osoby z silniejszą aktywnością prawej przedniej wyspy oceniały trafniej (Critchley i in. 2004). Sieć istotności opiera się na grzbietowej części przedniego zakrętu obręczy i na oczodołowej korze czołowo-wyspowej (Seeley i in. 2007).

DMNsieć domyślna

Twój mózg reguluje ciało z wyprzedzeniem, a sieć istotności i sieć domyślna tworzą jeden układ allostazy i interocepcji (Kleckner i in. 2017).

SMNsieć czuciowo-ruchowa

W spoczynkowym funkcjonalnym rezonansie magnetycznym (ang. resting-state fMRI) tylna wyspa, do której dociera bioinformacja z narządów, trafia do jednej sieci z korą sieci czuciowo-ruchowej, choć autorzy zastrzegają możliwe rozmycie sygnału między sąsiednimi zakrętami (Yeo i in. 2011).

Materiały

Linkują tutaj

Na zajęciach