Termin
Neuronauka poznawcza
Nauka jako zbiorowość · Rozdzielczość pomiaru
Opis
Neuronauka poznawcza (ang. cognitive neuroscience) bada poznanie, zajmując się bezpośrednio naturą mózgu (Thagard 2023). Według Thagarda neuronaukowcy, podobnie jak psychologowie poznawczy, często przeprowadzają kontrolowane eksperymenty: u zwierząt można wprowadzić elektrody i rejestrować potencjały czynnościowe pojedynczych neuronów, a u ludzi, u których taka metoda byłaby zbyt inwazyjna, powszechne są dziś skanery magnetyczne (jak skaner MRI) i pozytonowe (ang. positron emission tomography, PET), pokazujące, co dzieje się w różnych częściach mózgu podczas zadań umysłowych. Dodatkowych danych dostarczają według niego osoby, których mózg został uszkodzony w dających się określić miejscach.
Przykład z prozopagnozji, nabytego zaburzenia rozpoznawania twarzy: z 44 opisanych w literaturze uszkodzeń mózgu, po których się pojawiła, tylko 29 obejmowało obszar w prawym zakręcie wrzecionowatym nazywany obszarem twarzy (ang. fusiform face area), ale wszystkie 44 leżały w jednej sieci połączonej z tym obszarem, wyznaczonej z pomiarów w spoczynku u 1000 zdrowych osób (Cohen i in. 2019). Z takich pomiarów u zdrowych osób powstają też mapy sieci wielkoskalowych: Yeo i współautorzy pogrupowali obszary kory 1000 dorosłych według łączności funkcjonalnej w spoczynku (ang. resting-state functional connectivity), czyli zgodności, z jaką aktywność obszarów rośnie i spada w czasie, w 7 sieci w podziale zgrubnym i 17 w dokładniejszym (Yeo i in. 2011).
Łączenie neuronauki z psychologią poznawczą, społeczną, rozwojową i kliniczną to jeden z głównych trendów dzisiejszej kognitywistyki (Thagard 2023), ale neuronaukowczynie i neuronaukowcy poznawczy publikują zwykle poza czasopismami kognitywistyki (Núñez i in. 2019). W ujęciu kursu to rozejście się neuronauki z kognitywistyką należy do kryzysu kognitywistyki. Kurs czyta pomiar jako zapis aktywności biologicznej w wielkościach, które mierzy przyrząd: sygnału hemodynamicznego w skanerze MRI, napięcia elektrycznego na skórze głowy w EEG. Ta sama aktywność, od środka, to doświadczanie.
Sieć mózgowa
Neuronauka poznawcza to program badawczy, który obejmuje wszystkie sieci mózgu naraz.