Termin
Konstruowanie innych umysłów
Teoria umysłu
Opis
Konstruowanie innych umysłów (ang. constructing other minds) to kształtowanie się Twoich Modeli Mentalnych drugiej istoty z jej zachowania, z kontekstu i z Twoich predykcji. Teoria umysłu (ang. theory of mind) to w tym ujęciu Twoje Modele Mentalne drugiej osoby: jej przekonań, zamiarów i nawyków. Starożytny żeglarz, widząc wzburzone morze, konstruował gniew Posejdona z fal tak, jak Ty konstruujesz zamiary postaci, która w grze skrada się za Tobą korytarzem. W grach spotykasz innych agentów, postacie sterowane przez program albo innych graczy, płytkich albo głębokich, a ich umysły konstruujesz Ty. Bohater serialu „The Mandalorian” chodzi w hełmie zakrywającym całą twarz, ale Ty i tak czytasz jego myśli z jednego ujęcia na hełm.
Psychologia opisuje część tego procesu jako antropomorfizację (ang. anthropomorphism), nadawanie prawdziwemu albo wyobrażonemu zachowaniu bytów nieludzkich ludzkich cech, motywacji, intencji i emocji. Według teorii Epleya, Waytza i Cacioppo ludzie robią to częściej, gdy mają pod ręką pasującą wiedzę o ludziach, gdy chcą zrozumieć zachowanie innych agentów i gdy brakuje im poczucia więzi z innymi ludźmi (Epley, Waytz i Cacioppo 2007). Marc Andersen wyjaśnia w ujęciu kodowania predykcyjnego (ang. predictive coding), skąd biorą się sprawcy dostrzeżeni w przypadkowych bodźcach: większość takich fałszywych alarmów wykrywania sprawców (ang. agency detection) to według niego wynik predykcji płynących w stronę receptorów, które przy niepewnych bodźcach niosą wysokie prawdopodobieństwa a priori (ang. prior), czyli założone, zanim bodziec dotrze (Andersen 2019). Andersen dodaje, że model wybierany dla niejasnego bodźca zależy od kontekstu i wcześniejszych predykcji.
Modele cudzych przekonań kształtują się w dzieciństwie. W teście fałszywych przekonań (ang. false-belief task) lalka Sally chowa kulkę do koszyka i wychodzi, a Anne przekłada kulkę do pudełka; pytanie brzmi, gdzie Sally będzie jej szukać (Baron-Cohen, Leslie i Frith 1985). W metaanalizie 178 badań dzieci w wieku 30 miesięcy odpowiadały źle, wskazując miejsce, w którym kulka naprawdę jest, w ponad 80% przypadków, a w wieku 44 miesięcy trafnie w połowie, tyle, ile dałoby zgadywanie; starsze dzieci odpowiadały coraz trafniej (Wellman, Cross i Watson 2001). Kłamstwo to działanie na cudze Modele Mentalne, a z teorią umysłu wiąże się przyczynowo: trzylatki, które wcześniej nie umiały kłamać, po treningu pojęć stanów umysłu zaczęły konsekwentnie oszukiwać, a trzylatki z treningu pojęć fizycznych kłamały istotnie rzadziej (Ding i in. 2015). Kłamstwo i manipulacja podają bioinformację, z której Modele Mentalne drugiej osoby kształtują się w kierunku wybranym przez kłamcę. Surnex, autor eseju wideo o grach rywalizacyjnych, nazywa warstwę gry opartą na czytaniu ludzi mezo; zbudowane są na niej gry o ukrytym zdrajcy i blefie, jak Among Us i Liar's Bar (Surnex).
Pod koniec reklamy IKEA „Lamp” z 2002 roku lektor mówi widzom wprost, że wielu z nich współczuje wyrzuconej lampie, bo zwariowali. Smutek lampy kształtuje się w Twoich Modelach Mentalnych z kolejnych ujęć i z kontekstu, tak samo jak smutek przyjaciółki z jednego zdania na czacie. Kiedy pytasz, czy model językowy Cię rozumie, odpowiedź zaczyna się więc od Twoich predykcji: polegasz na Modelach Mentalnych rozmówcy, które kształtują się z jego słów w Tobie.
Sieć mózgowa
- DMNsieć domyślna
- Kształtują się Twoje Modele Mentalne drugiej osoby: grzbietowo-przyśrodkowa część sieci domyślnej pokrywa się w mapach metaanalitycznych z mentalizacją i teorią umysłu (Andrews-Hanna, Smallwood i Spreng 2014).