Sieć limbiczna

Opis

Sieć limbiczna (ang. limbic network) to w podziale kory Yeo i współpracowników kora oczodołowo-czołowa (ang. orbitofrontal cortex) oraz przednia część płatów skroniowych z biegunami skroniowymi (ang. temporal poles) obu półkul (Girn i in. 2024). Yeo i współpracownicy wyodrębnili ją wśród siedmiu sieci wielkoskalowych kory 1000 dorosłych, pogrupowanej według łączności funkcjonalnej (ang. functional connectivity), czyli zgodności, z jaką aktywność obszarów rośnie i spada w czasie, mierzonej funkcjonalnym rezonansem magnetycznym (ang. functional magnetic resonance imaging, fMRI) (Yeo i in. 2011). Nazwa „limbiczna” to jedna z ich umownych etykiet (Uddin, Yeo i Spreng 2019).

Te obszary dają w zwykłym fMRI słaby sygnał (Girn i in. 2024). Stosunek sygnału do szumu (ang. signal-to-noise ratio, SNR) jest w danych Yeo i współpracowników niski w przedniej części dolnego i przyśrodkowego płata skroniowego oraz w korze oczodołowo-czołowej, a autorzy ostrzegają, że przy niskim SNR przynależność obszaru do sieci trzeba czytać ostrożnie (Yeo i in. 2011). Girn i współpracownicy zbadali te obszary w fMRI wieloechowym (ang. multi-echo fMRI), odmianie pomiaru z wysokim stosunkiem sygnału do szumu i pokryciem całego mózgu. Większość kory oczodołowo-czołowej i przedniej kory skroniowej łączyła się u nich z siecią domyślną, najsilniej lewy biegun skroniowy, brzuszna przednia kora skroniowa i przyśrodkowa kora oczodołowo-czołowa, więc autorzy czytają te obszary jako część rozszerzonej sieci domyślnej. Taksonomia Uddin, Yeo i Sprenga również włącza je do sieci domyślnej (Uddin, Yeo i Spreng 2019). W modelu sieci przyjętym na tej stronie sieć limbiczna ma nazwę, ale nie ma roli: role ma siedem sieci, bo model bierze sześć sieci Yeo i współpracowników i dzieli ich sieć brzuszną uwagi na dwie.

Phineas Gage przeżył przejście żelaznego pręta przez głowę. Po zagojeniu rany przedsiębiorcy, którzy uważali go wcześniej za najsprawniejszego brygadzistę, nie przywrócili go na stanowisko, a przyjaciele mówili, że to „już nie Gage”. Później przez prawie osiem lat zajmował się w Chile końmi i powoził ciężko załadowanym dyliżansem zaprzężonym w sześć koni (Harlow 1868). Rekonstrukcja Van Horna i współpracowników umieszcza rozległe uszkodzenie w lewej korze czołowej, w lewym biegunie skroniowym i w korze wyspy, z bruzdą oczodołową lewej półkuli, w obszarze sieci limbicznej, przeciętą w ponad 90% objętości. Skutki dla łączności między obszarami autorzy opisują jako głębokie i rozległe, a wcześniejsze rekonstrukcje różnią się co do tego, czy pręt uszkodził obie półkule (Van Horn i in. 2012). Pacjent E.V.R., po usunięciu kory oczodołowo-czołowej i dolnej przyśrodkowej kory czołowej obu półkul, miał w testach ponadprzeciętną inteligencję, ale zawodził w obowiązkach osobistych i zawodowych (Eslinger i Damasio 1985). Według przeglądu Rudebecka i Murray kora oczodołowo-czołowa niesie predykcje (ang. predictions) konkretnych wyników związanych z bodźcami, wyborami i działaniami, zwłaszcza ich bieżącą wartość, zależną od stanu organizmu (Rudebeck i Murray 2014).

Kiedy po obiedzie mijasz półkę ze słodyczami i ciastko kusi mniej niż rano, Twoje Modele Mentalne jego wartości właśnie się zmieniły. Kształtują się z bioinformacji płynącej z Twojego ciała, a część z nich to aktywność kory oczodołowo-czołowej, która według przeglądu Rudebecka i Murray niesie predykcje bieżącej wartości wyników (Rudebeck i Murray 2014); polegasz na nich przy każdym wyborze.

Sieć mózgowa

DMNsieć domyślna, obszary limbiczne

Wybierasz to, czego teraz chcesz: to, według przeglądu Rudebecka i Murray, w części aktywność kory oczodołowo-czołowej, niosącej predykcje konkretnych wyników i ich bieżącą wartość (Rudebeck i Murray 2014).

Materiały

Linkują tutaj