Termin
Neuron i glej
Budowa i elektryka neuronu
Opis
Neuron (ang. neuron) to komórka, która dendrytami (ang. dendrites), rozgałęzionymi wypustkami ciała komórki, odbiera bioinformację od innych neuronów, a aksonem (ang. axon), główną wypustką, prowadzi ją dalej do zakończeń. W zakończeniach aksonu pęcherzyki synaptyczne zawierają przekaźnik (ang. neurotransmitter), chemiczną cząsteczkę, którą neuron wydziela, jak podaje podręcznik psychologii OpenStax (Spielman i in. 2020). Podręcznik podaje też, że przekaźnik przechodzi przez szczelinę synaptyczną w miejscu styku komórek, synapsie (ang. synapse), a potem wiąże się z receptorami na dendrycie sąsiedniego neuronu. Podręcznik opisuje komórki glejowe (ang. glial cells) jako drugi podstawowy typ komórek układu nerwowego: tworzą rusztowanie, na którym układ nerwowy jest zbudowany, izolują neurony, przenoszą składniki odżywcze i produkty przemiany materii oraz uczestniczą w odpowiedziach odpornościowych. W mózgu i rdzeniu kręgowym należą do nich astrocyty, oligodendrocyty, które owijają aksony osłonką mielinową, oraz mikroglej (Betts i in. 2022).
Przez pół wieku powtarzano, że mózg człowieka ma około 100 miliardów neuronów i bilion komórek glejowych, w proporcji 10 do 1 (von Bartheld, Bahney i Herculano-Houzel 2016). Azevedo i współpracownicy policzyli komórki metodą frakcjonatora izotropowego (ang. isotropic fractionator) i w mózgach dorosłych mężczyzn znaleźli średnio 86,1 ± 8,1 miliarda neuronów oraz 84,6 ± 9,8 miliarda komórek nieneuronalnych (Azevedo i in. 2009). Jak pokazują von Bartheld, Bahney i Herculano-Houzel w przeglądzie 150 lat liczenia, dane histologiczne zawsze wspierały proporcję glejów do neuronów około 1 do 1 i od 40 do 130 miliardów komórek glejowych, a frakcjonator izotropowy daje proporcję poniżej 1 do 1.
Na synapsie chemicznej potencjał czynnościowy (ang. action potential), krótki skok napięcia przebiegający wzdłuż aksonu, który dociera do jego zakończeń, zostaje przetransformowany w wydzielenie przekaźnika do szczeliny synaptycznej (Spielman i in. 2020). Synapsa elektryczna to bezpośrednie połączenie dwóch komórek: gdy wnętrze jednej staje się mniej ujemne względem otoczenia, czyli komórka się depolaryzuje (ang. depolarization), depolaryzuje się też druga (Betts i in. 2013). Szczegółowy model neuronu piramidowego warstwy 5 kory dało się odtworzyć dopiero siecią głęboką o pięciu do ośmiu warstwach (Beniaguev, Segev i London 2021), więc pojedynczy neuron przypomina małą sieć, a sieci wielkoskalowe mózgu to miliardy takich komórek połączonych synapsami.
Kiedy czytasz to zdanie, bioinformacja płynie od czopków skupionych w dołku środkowym (ang. fovea), miejscu siatkówki, na którym skupia się obraz (Spielman i in. 2020), przez kolejne neurony, a na każdej synapsie chemicznej zostaje przetransformowana. Liczba tych synaps chemicznych na głównej drodze od receptora do danego obszaru to odległość od receptorów. Twoje Modele Mentalne słów to aktywność sieci tych neuronów, a według podręcznika komórki glejowe wokół nich izolują je i przenoszą im składniki odżywcze.
Sieć mózgowa
Neurony i komórki glejowe to komórki, z których zbudowana jest każda sieć mózgu.