Mózg dla ruchu

Opis

Mózg dla ruchu to propozycja Llinása i Roya, według której cały mózg działa w służbie inteligentnego ruchu (ang. intelligent motricity). Poza wydzielaniem gruczołów i napięciem naczyń ruch to według nich jedyny zewnętrzny przejaw działania układu nerwowego, a inteligentny ruch wymaga imperatywu predykcji (ang. prediction imperative), czyli predykcji skutków ruchu, który dopiero nastąpi (Llinás i Roy 2009).

Związek mózgu ze sposobem ruchu może ilustrować żachwa *Botryllus schlosseri*. Jej larwa wykluwa się jako kijanka z dwoma mózgami, czynnym mózgiem larwalnym i zawiązkiem (ang. rudiment) mózgu dorosłego. Ma też narząd zmysłu wyczuwający światło i grawitację, grzbietowy przewód nerwowy i strunę grzbietową (ang. notochord), elastyczny pręt usztywniający ciało. Pływa, aż znajdzie podłoże pod wodą, przytwierdza się do niego i przeobraża w osiadłe zwierzę, a mózg larwy zostaje wtedy wchłonięty razem ze struną grzbietową, mięśniami i ogonem (Anselmi i in. 2022). Mózg larwy odchodzi więc razem z narządami, którymi larwa pływa, ale osiadła żachwa żyje dalej z mózgiem rozwiniętym z zawiązka. Czemu ten dorosły mózg służy w osiadłym zwierzęciu, zostaje w tym przykładzie pytaniem otwartym dla tezy Llinása i Roya.

Regularny wysiłek fizyczny zmienia też sam mózg, aż po hipokamp (ang. hippocampus), obszar komórek miejsca. W badaniu z losowym przydziałem 120 starszych dorosłych trening aerobowy powiększył przednią część hipokampa i polepszył pamięć przestrzenną. Objętość hipokampa wzrosła o 2%, co cofa związany z wiekiem ubytek z 1–2 lat, a w grupie kontrolnej malała (Erickson i in. 2011).

Kiedy idziesz po nierównym chodniku, Twój wzrok wyprzedza krok o mniej więcej półtorej sekundy (Matthis, Yates i Hayhoe 2018), więc z bioinformacji o miejscu, gdzie postawisz stopę, kształtują się Twoje Modele Mentalne kroku, zanim go zrobisz. Stawiając stopę, polegasz właśnie na nich, a ich predykcja skutków kroku to imperatyw predykcji, który Llinás i Roy stawiają u podstaw inteligentnego ruchu.

Sieć mózgowa

SMNsieć czuciowo-ruchowa

Poruszasz ręką albo stopą: to aktywność kory ruchowej i somatosensorycznej po obu stronach bruzdy środkowej (Uddin, Yeo i Spreng 2019).

DMNsieć domyślna

Hipokamp, którego przednia część urosła u starszych dorosłych po treningu aerobowym (Erickson i in. 2011), należy do przyśrodkowej skroniowej podsieci sieci domyślnej (Andrews-Hanna i in. 2010).

Materiały

Na zajęciach