Eksperyment Libeta

Opis

Eksperyment Libeta (ang. Libet experiment) to badanie z 1983 roku, w którym Benjamin Libet i współpracownicy zestawili w czasie narastanie napięcia w zapisie EEG przed ruchem wykonanym z własnej woli z chwilą, którą osoba badana wskazała jako moment, gdy zechciała się poruszyć (Libet i in. 1983). To narastanie, powolne ujemne przesunięcie napięcia opisane przez Kornhubera i Deeckego, nazywa się potencjałem gotowości (ang. readiness potential). Jego wczesna część zaczyna się około 2 s przed ruchem, a późna, stromiejąca część około 400 ms przed nim (Shibasaki i Hallett 2006).

Osoby badane patrzyły na plamkę krążącą po tarczy jak wskazówka zegara, a po ruchu podawały, gdzie była w chwili, gdy po raz pierwszy poczuły chęć ruchu; tę chwilę Libet oznaczył literą W. U pięciu osób, w seriach po 40 ruchów bez planowania zawczasu, początek głównego narastania potencjału gotowości wyprzedzał W średnio o około 350 ms, najmniej o około 150 ms, a w seriach, w których osoby czasem planowały ruch zawczasu, średnio o około 800 ms. Libet wywnioskował, że dowolny ruch może zaczynać się w mózgu nieświadomie, zanim pojawi się dająca się przypomnieć świadomość decyzji (Libet i in. 1983).

Marcel Brass i Patrick Haggard rozkładają zamiar działania na decyzję, co zrobić, kiedy to zrobić i czy w ogóle działać (Brass i Haggard 2008), a zadanie Libeta, ruch w wybranej przez siebie chwili, dotyczy decyzji kiedy. Metaanaliza 15 badań pozytonowej tomografii emisyjnej (ang. positron emission tomography, PET) i funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (ang. functional magnetic resonance imaging, fMRI) znajduje w przyśrodkowej korze przedczołowej (ang. medial prefrontal cortex) gradient: decyzja, czy działać, to aktywność przedniej części zakrętu obręczy (ang. anterior cingulate), a decyzje, co i kiedy, to aktywność środkowej części zakrętu obręczy i dodatkowego pola ruchowego (ang. supplementary motor area, SMA). Autorzy zaznaczają, że ten podział pochodzi z zadań, w których osoby działają w odpowiedzi na bodziec (Zapparoli, Seghezzi i Paulesu 2017).

Zespół Stanislasa Dehaene'a odtworzył wyniki Libeta w zachowaniu i w EEG, ale potencjał gotowości, zwykle czytany jako ostatni etap planowania ruchu, czyta inaczej. W modelu Aarona Schurgera, Jacoba Sitta i Dehaene'a, gdy nic nie ponagla do ruchu, chwilę przekroczenia progu decyzji o ruchu wyznaczają w dużej mierze spontaniczne wahania aktywności neuronalnej poniżej progu, a uśrednienie zapisów od chwili ruchu wstecz składa te wahania w łagodne narastanie (Schurger, Sitt i Dehaene 2012). To, co Schurger, Sitt i Dehaene nazywają neuronalną decyzją o ruchu teraz (ang. neural decision to move now), oddzielają pojęciowo od świadomej decyzji, odczuwanej chęci ruchu, której przyczynowej roli nie rozstrzygają, a osoby badane zgłaszały u nich tę chęć średnio około 150 ms przed ruchem. Czy późna część potencjału gotowości to świadome przygotowanie ruchu, pozostaje otwarte (Shibasaki i Hallett 2006).

Kiedy w wybranej chwili ruszasz ręką, uśredniony zapis aktywności Twoich sieci zaczyna narastać, zanim poczujesz chęć ruchu, którą potem wskażesz, więc moment decyzji wymyka się uchwyceniu. Wskazanie plamki na tarczy to raport, kolejna aktywność Twoich sieci, a chęć ruchu, którą zgłaszasz, to Twoje doświadczenie, kształtowane przez Twoje Modele Mentalne siebie; z niego składa się też poczucie sprawczości.

Sieć mózgowa

SMNsieć czuciowo-ruchowa

Ruszasz ręką w wybranej przez siebie chwili: wczesna część potencjału gotowości, od około 2 s przed ruchem, to aktywność pola przeddodatkowego ruchowego (ang. pre-supplementary motor area, pre-SMA), dodatkowego pola ruchowego (ang. supplementary motor area, SMA), a zaraz potem obustronnie bocznej kory przedruchowej; późna, stromiejąca część, od około 400 ms przed ruchem, to aktywność przeciwległej pierwszorzędowej kory ruchowej i bocznej kory przedruchowej (Shibasaki i Hallett 2006).

Materiały

Linkują tutaj

Na zajęciach