Test sortowania kart

Opis

Test sortowania kart z Wisconsin (ang. Wisconsin Card Sorting Test, WCST) to zadanie, w którym układasz karty według kształtu, koloru albo liczby symboli, a regułę odkrywasz tylko z oceny każdego ruchu, „dobrze” albo „źle” (Miller i Cohen 2001; Monchi i in. 2001). Według Millera i Cohena reguła co jakiś czas się zmienia, więc właściwy stos dla każdej karty wyznacza reguła obowiązująca w danej chwili.

Osoby po uszkodzeniu kory przedczołowej uczą się pierwszej reguły bez większego trudu, ale po jej zmianie nie umieją dostosować sortowania (Milner 1963, za: Miller i Cohen 2001). Jak piszą Miller i Cohen, ta perseweracja (ang. perseveration), niedostateczne aktualizowanie reguły, to obok rozpraszalności znak rozpoznawczy uszkodzenia kory przedczołowej. Po usunięciu kory grzbietowo-bocznej płata czołowego osoby badane kończyły średnio 1,4 kategorii sortowania zamiast 3,3 przed operacją, a grupa opisana jako oczodołowo-czołowa i skroniowa 4,9 zamiast 5,3 (Milner 1963, 1964, opis za: Kolb 2021). Metaanaliza porównująca osoby z uszkodzeniem płatów czołowych i tylnych części mózgu pokazała gorsze wyniki po uszkodzeniu czołowym w większości analizowanych miar testu, z największym efektem po uszkodzeniu grzbietowo-bocznym i bez istotnej różnicy między uszkodzeniem lewego i prawego płata czołowego; autor omawia przy tym zastrzeżenia do tego wniosku (Demakis 2003).

U zdrowych osób w skanerze środkowa część grzbietowo-bocznej kory przedczołowej zwiększa aktywność przy każdej ocenie, dobrej i złej, kiedy bieżący ruch trzeba odnieść do wcześniejszych, utrzymywanych w pamięci roboczej. Pętla kory brzuszno-bocznej przedczołowej z jądrem ogoniastym i wzgórzem zwiększa aktywność przy ocenie „źle”, która każe zmienić regułę (Monchi i in. 2001). Jądro ogoniaste to jedno z jąder podstawy (ang. basal nuclei), położonych głęboko w mózgu struktur sterujących ruchem (Betts i in. 2022), a kora grzbietowo-boczna należy do sieci kontroli, której rdzeń leży w bocznej korze przedczołowej (Uddin, Yeo i Spreng 2019).

Kiedy gra zmienia zasady w połowie, a Ty grasz dalej po staremu, każde „źle” przynosi zaskoczenie, zanim złapiesz nową regułę. Każde zaskoczenie aktualizuje Twoje Modele Mentalne gry, a Twoja sieć kontroli trzyma nową regułę, dopóki ta reguła przynosi „dobrze”.

Sieć mózgowa

CNsieć kontroli

Porównujesz każdą ocenę z poprzednimi ruchami, a każde zaskoczenie aktualizuje Twoje Modele Mentalne reguły: to aktywność sieci kontroli z rdzeniem w bocznej korze przedczołowej (Uddin, Yeo i Spreng 2019), a środkowa część grzbietowo-bocznej kory przedczołowej zwiększa aktywność przy każdej ocenie ruchu w teście sortowania kart (Monchi i in. 2001).

Materiały

Linkują tutaj

Na zajęciach